luchtfoto Boornbergum (klik om te vergroten)

De naam

Vroeger was de rivier de Boorn een sterke stroom, die zijn water naar de vroegere Middelzee afvoerde. De schepen vaarden ver het land in. In de winter stonden de lege landerijen links en rechts onder water. Soms sloegen de golven aan de zandbulten van Boornbergum toe. Het was maar goed dat de kerk op een soort van terp gebouwd was. Er was op de zandbult al eeuwenlang een nederzetting. Daar woonden de mensen veilig. Zo wordt de naam 'Boornbergum' ons duidelijk: 'burg' slaat op de hooggelegen plekken waar het water niet kon komen. De uitgang 'um' is een afkorting van 'him', het land van de bevolking. Boornbergum was dus een voor het water niet te bereiken oord om te wonen, het lag bij de Boorn.

De hervormde kerk

Het dorp Boornbergum bestaat waarschijnlijk al lang. Dat is op te maken uit de hervormde kerk. 'Dy âlde grize' was gebouwd van tufsteen (dowestien). Zulk materiaal werd gebruikt in de tijd voor 1200. De uit de bergen gehakte stenen werden ingevoerd vanuit Duitsland. In 1733 kwam er een eind aan deze kerk met zijn overheersende toren, die van veraf te zien was. In de Sinterklaasnacht stortte de toren in. Door de verkoop van de dure duivesteen kon de nieuwbouw al snel plaatsvinden. Daarom staat in de windwijzer achterop de kerk het jaartal 1734. Toen was het gebouw gereed.

 
oude foto van de Hervormde Kerk aan de Westerbuorren (klik om te vergroten)

Groot

Het gebied wat onder het dorp viel, lag nogal verspreid. Van De Drait tot ver in het westen, tot de Botmar aan toe. Hier en daar lag een buurtschap: Goëngahuizen, De Flearbosk, De Wilgen, Smalle Ee en de buurtschappen om de kerk. De Veenhoop onstond toen in de 19e eeuw de Beetster vaart gegraven werd. De veenhandel kwam goed op gang. Aan het eind van de vaart, bij de sluis, vestigden zich steeds meer mensen. En de meeste veengaten werden als bruikbaar boerenland gebruikt.
Pas in 1955 werden genoemde gehuchten verheven tot een eigen dorpsstatus. Het moederdorp Boornbergum is nog altijd het centrum van het westelijk deel van de gemeente Smallingerland.

De Krite 40. Een karakteristieke plaats
uit de tijd dat de petgaten aangemaakt werden,
omstreeks 1930. (klik om te vergroten)

Meer info

Meer info over Boornbergum kunt u vinden op de website van het dorp: www.boarnburgum.nl .



(bron: boekje 'In slach troch de doarpen Boarnburgum en Koartehimmen' van Jochum Dykstra).

(bron: www.smallingerland.nl)